Serranidae Familyasındaki Karıştırmalar

 

    ORFOZ( epinephelus marginatus)

 Orfoz,kahverengi vücut rengi ve büyük bir kafa yapısı vardır.diğer benzer türlerden en büyük farkı kuyruk yüzgecinin dış bükey olması ve ucunda açık renk bir bandın bulunmasıdır.Genel olarak bakıldığında kahverengi olan vucudutta alt kısımlara inildikçe renk sarıya döner.Tüm vucütta açık renk bulutsu lekeler bulunur,gençken çok belirgin olan bu lekeler yaş ilerledikçe kaybolur ve renkte solgunlaşır.Zıpkınla avı yasaktır.

 

LAGOS(epinephelus aeneus)

      Lagos türü açık kahverengiden griye kadar değişik vücut renklerine sahip olabilmektedir.Dikine bir kaç sıra açık renk bant kolayca ayırt edilmesini sağlar.Orfoz da yaş ilerledikçe enine büyüme daha fazla olurken lagosda vücut daha uzun bir yapı gösterir.Dış bükey kuyruğunun dış kısmında açık renk bir bant bulunur.Uzun ve genişçe bir vucut yapıları vardır.Griden açık kahverengiye kadar farklı renklerde olabilirler.Genç bireylerde beyaz enine dalgalı bantlar bulunur.Yaşı ilerledikçe bunlar belirsizleşir ve kaybolur.Zıpkınla avı yasaktır.

 

GRİDA(epinephelus alexandrinus)

      Grida türü kum lagosu olarak da bilinmektedir.Açık kahverengi derisi üzerine gövde boyunca uzanan koyu renk ince çizgileri ile kolayca tanınır.Bazı bireylerde göğüs yüzgecinin biraz gerisinde sırta yakın sarı bir leke bulunur.Diğer familya bireylerine göre daha ince bir vucut yapısı sergilerler.Kuyruk yüzgeci iç bükeydir ve bant bulunmaz.Lagosdan farklı olarak küçük gruplar halindeyken daha sık rastlanırlar. Zıpkınla avı yasaktır.                                                                       

 

BÖRTLEK-LAGOS(epinephelus caninus)

   Börtlek adı çoğunlukla derin sularda yakalanması ve derinden yüzeye çıkarılan balıkların basınç farkından dolayı gözlerinin dışarı doğru fırlamasından dolayı bu balığa verilmiştir.Oldukça sivri dişleri vardır.Açık kahverengiden koyu kahverengiye kadar değişik tonlarda olabilirler.Vücutlarında enine kalın koyu renk bir kaç sıra bant bulunur diğer orfoz ve lagoslar gibi kuyrukları dış bukey v yumuşak uçludur,uç kısmında açık renk bir bant görülür.Lagosa göre daha büyük bir baş yapısı ile lagosdan ve çizgileri ile de orfozdan ayırt edilnmesi kolaydır. Zıpkınla avı yasaktır.

 

ZÜBER-ŞEYTAN(mycteroperca rubra)

 

     Züber balığı vücut yapısı ile orfoza en çok benzetilen ve           karıştırılan türdür.Aslında gerek davranış gerekse anatomi   yönünden biraz dikkatli bir gözlem sonucu ayırt etmek son derece kolaydır.Orfozda bulunan bulutsu desenler züberde ya hiç bulunmaz yada çok az bulunur,zaten züberin rengi çoğunlukla açık ve koyu kahverengi arasında değişir ve düz tek renktir.Bazen benekli yada sarı bireylere de                         rastlanabilmektedir.En büyük fark ise orfozda dış bükey ve bantlı olan kuyruk yapısının züberde görülmemesidir.Züberin kuyruğu tıpkı bir çok pelajik balıkta olduğu gibi dış bükey yani çatallı yapıyla benzerlik gösterir.Bu durum balığın                        davranışlarında da farklılık göstermesine neden                         olmaktadır.Örneğin orfoz yuvaya ve bölgeye çok                           bağlıdır.Senelerce aynı mekanı yuva edinebilmektedir ve             çoğunlukla tek yaşar.Züberde yine bölgecilik davranışı             bulunmakla beraber orfoz kadar yuvasına sahip çıkmaz ve         gruplar halinde daha çok görülürler.Pelajik sayılmasa da orfoza   göre çok daha fazla yüzer.Tam balık cennetinin ortasına düştüm sanarken koca bir sürünün nereye kaybolduğunu anlayamayabilirsiniz.
 

   Türlerimizi kısaca tanıdıktan sonra asıl mevzu olan sirkülerdeki yerleri ve içinde bulundukları karmaşadan bahsedelim.Yürürlükte olan amatör su ürünleri sirkülerinde orfoz ve lagos türlerinin zıpkınla avcılığı yasaktır manasında ifadeler kullanılmaktadır.Oysa çok zengin bir çoğrafya üzerine kurulmuş olan ülkemizde farklı balıklara aynı isimler konulabilirken aynı tür için farklı isimler de yaygın olarak kullanılmaktadır.Örneğin bir yöremizde börtlek olarak bilinen türe diğer yörede orfoz denebilmektedir.Orfoz ve lagos isimleri altında sularımızda yaşayan 5 tür bulunmaktadır.Bunlardan yasak olanların tam ve net olarak evrensel bilim dili olan latinceleri ile belirtilmesi son derece önemli ve ciddi bir problemdir.Benim sirkülerden  anladıklarıma ve tecrübelerime dayanarak söyleyebileceğim tanıtımda üstten iki tür olarak belirttiğim orfoz ve lagos türlerinin yasak olduğudur.Bu türlerin avcılığı ile ilgili bir başka çelişki de zıpkınla avının yasak olmasına rağmen diğer yöntemler ile avında herhangi bir sakınca görülmemesidir.Açıklaması mümkün olmayan bu durum zıpkınla avcılığı diğer av yöntemlerine göre daha acımasız bir imaja bürümektedir.Eğer soyu tükenme tehlikesi ile karşıkarşıya olan türler söz konusu ise bu türlerin avının hiç bir şekilde yapılmasına izin verilmemelidir,eğer ki durum böyle değilse zıpkıncıya haksızlık yapılmamalıdır.Şimdilik bu konuya elimden geldiğince açıklık getirmeye çalıştım.

 

    Yalnız önemli bir noktada durmak istiyorum;eğer bu lisanslı sporcu olmak konusunda gereken hassasiyeti gösterirsek ve lisanslı sporcu sayımız ne kadar artarsa sirkülerin hazırlanmasında o denli etkili olmamız mümkündür.Lütfen gereken alakayı gösterelim,denizlerimiz ve zor şartlar altında yapmaya calıştığımız bu spor için el ele verelim...
 

 

 

                                             Nail SEVİNGEL